Jan Kanty Działyński
Biografia
Jan Kanty Działyński, hrabia, urodził się 28 września 1829 roku w Kórniku, a zmarł 30 marca 1880 roku tamże. Był synem powstańca i posła Tytusa Działyńskiego oraz Celestyny z Zamoyskich. Kształcił się w poznańskim Gimnazjum św. Marii Magdaleny, a w latach 1849-1851 odbywał służbę w wojsku pruskim oraz uczęszczał na wykłady uniwersyteckie w Berlinie. Uzupełniał także wykształcenie z nauk ścisłych u prywatnych nauczycieli w Paryżu.
W 1857 roku poślubił w Paryżu księżniczkę Izabellę z Czartoryskich, córkę księcia Adama Jerzego Czartoryskiego. Wraz z żoną osiadł w Gołuchowie, gdzie rozpoczął kolekcjonowanie obrazów i zabytków sztuki, w tym antycznych waz. Po śmierci ojca w 1861 roku przejął Kórnik z zamkiem, biblioteką i arboretum, a także pałac w Poznaniu. Kontynuował dzieło ojca, tworząc szkołę rolniczą.
Współpracował z Poznańskim Towarzystwem Przyjaciół Nauk jako redaktor publikacji. Od 1861 roku zasiadał w sejmie pruskim, pełniąc funkcję sekretarza Koła Polskiego. Tuż przed wybuchem powstania styczniowego podróżował po Bliskim Wschodzie, a w lutym 1863 roku powrócił do Poznania, gdzie powołał Komitet Działyńskiego, organizujący pomoc dla powstania. Po rewizji w pałacu poznańskim, zagrożony aresztowaniem, przyłączył się do walki zbrojnej, walcząc w oddziale Edmunda Taczanowskiego. Po klęsce pod Ignacewem schronił się we Francji, gdzie pracował nad skonstruowaniem karabinu wielostrzałowego.
W procesie berlińskim w 1864 roku został zaocznie skazany na karę śmierci i konfiskatę dóbr. Na emigracji spędził pięć lat, uzyskując amnestię w kwietniu 1869 roku. Po powrocie do Wielkopolski zaangażował się w działalność kulturalną, poszerzając zbiory biblioteki kórnickiej. Zatrudniał bibliotekarzy, m.in. Zygmunta Celichowskiego i Wojciecha Kętrzyńskiego. Wydawał ważne dzieła, takie jak Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski i Acta Tomiciana.
W 1872 roku był jednym z założycieli Banku Włościańskiego w Poznaniu, fundował stypendia dla polskich studentów i kierował emigracyjnym Stowarzyszeniem Pomocy Naukowej. Pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Nauk Ścisłych w Paryżu. Zmarł bezpotomnie, a majątek przekazał siostrzeńcowi, Władysławowi Zamoyskiemu. Spoczywa w rodowej krypcie kórnickiego kościoła.