Teofila z Działyńskich Szołdrska-Potulicka

Właścicielka dóbr ziemskich, mecenas kultury
28.12.1715 26.11.1790 Kórnik

Biografia

Teofila z Działyńskich przyszła na świat 28 grudnia 1715 roku w Kórniku jako córka Zygmunta Działyńskiego i Teresy z Tarłów. Wcześnie osierocona - ojciec zmarł, gdy miała 7 lat, a matka, gdy miała 11 - musiała radzić sobie sama. W 1732 roku, mając zaledwie 16 lat, poślubiła Stefana Macieja Szołdrskiego, starostę łęczyckiego, z którym zamieszkała w Czempiniu. Z trojga dzieci przeżył tylko syn Feliks, urodzony w 1736 roku, późniejszy założyciel Nowego Tomyśla.

Po śmierci pierwszego męża w 1737 roku, Teofila w 1743 roku wyszła za mąż ponownie, za Aleksandra Potulickiego, starostę borzechowskiego. Mąż był od niej młodszy i mniej majętny, co być może przyczyniło się do rozwodu w 1754 roku. Od tego czasu Teofila żyła samotnie i całkowicie poświęciła się zarządzaniu swoimi dobrami w Kórniku i Runowie Krajeńskim.

Jako właścicielka Zamku w Kórniku przeprowadziła gruntowną modernizację swoich włości. W czasach upadku gospodarczego Polski zdołała doprowadzić Kórnik i Bnin do rozkwitu. Sprowadzała protestanckich osadników niemieckich, wspierała Żydów, czym zyskała sobie zarzuty sprzyjania innowiercom. W 1740 roku zastąpiła pańszczyznę i daniny naturalne czynszami dzierżawnymi, co przyspieszyło rozwój gospodarczy. Budowała jazy i tamy na jeziorze Kórnickim, a także drogi, wiatraki i młyny. Dzięki jej działaniom Kórnik stał się miastem znacznie większym i znaczniejszym od pobliskich Śremu i Środy Wielkopolskiej.

Teofila interesowała się kulturą i nowymi prądami w sztuce, co zaowocowało przebudową zamku na pałacową rezydencję w stylu entre cour et jardin. Prace trwały niemal całe jej życie. Wejście główne przeniesiono na stronę północną, dziedziniec otoczono oficynami, a ogród przekształcono w stylu francuskim, z wodotryskami, ptaszarniami i oranżeriami. Hodowano nawet jedwabniki, a w pobliskim Zwierzyńcu trzymano egzotyczne zwierzęta, w tym wielbłąda.

Teofila zmarła 26 listopada 1790 roku i została pochowana w krypcie kościoła Wszystkich Świętych w Kórniku. Po jej śmierci dobra odziedziczył syn Feliks, choć w 1801 roku sąd nakazał ich zwrot Działyńskim. Choć za życia była cenioną gospodynią, po śmierci stała się bohaterką legend - według podań jej duch, znany jako Biała Dama, zstępuje z portretu o północy i jeździ po parku w towarzystwie rycerza na czarnym koniu, pokutując za zniszczenie zamku Górków.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Przebudowa Zamku w Kórniku na nowoczesną rezydencję pałacową
Wprowadzenie reform gospodarczych, zastąpienie pańszczyzny czynszami
Rozwój Kórnika i Bnina poprzez sprowadzenie osadników i wspieranie handlu
Stworzenie nowoczesnego ogrodu w stylu francuskim z egzotycznymi elementami

Ciekawostki

W zamkowym ogrodzie hodowała jedwabniki i produkowała jedwab.
Po śmierci stała się najsłynniejszym polskim duchem - Białą Damą - według legendy pokutującym za zniszczenie zamku Górków.
Jej portret w białej sukni, prawdopodobnie pędzla Antoine'a Pesne'a, wisiał w sali jadalnej zamku i inspirował legendy.

Udostępnij